Bìm bìm là cây dại mọc ở vườn, các loại cỏ, lùm bụi vàng đồng bằng, trung du danh thiếp tỉnh phía Bắc nước ta thuốc ho bảo thanh siro bổ tỳ Đời sống . Trong Đông y, hạt bìm bìm được gọi là khiên ngưu tử. Bộ phận dùng làm thuốc là toàn cây. Sau đây là những bài thuốc chữa bệnh từ hạt cây bìm bìm.

Theo Đông y, khiên ngưu tử có vị cay, tính nóng, hơi có độc, vào 3 kinh: Thủ thái âm phế, túc thiếu âm thận và thủ dương minh hết sức tràng. Có tác dụng tả thấp nhiệt ở khí phận, trục đờm, tiêu ẩm lợi nhị tiện (đại tiểu tiện) là thuốc chữa tiện bí, cước khí, chủ trị hạ khí, lợi niệu tiện, chữa cước thũng (phù), sát khuẩn. Theo tài liệu cổ không được dùng khiên ngưu tử cùng với ba đậu.

Chữa danh thiếp chứng thũng trướng:

Bài 1: Khiên ngưu 10g, nước 300ml. Sắc còn 150ml, chia 2 lần uống trong ngày, nếu tiểu tiện nhiều được thì khỏi. Có thể tăng liều uống cao hơn tùy theo bệnh, có thể uống tới 40g. Bài thuốc này có tác dụng chữa phù thũng, nằm ngồi dưng được.

Bài 2:

Khiên ngưu, đem tán mịn, mỗi lần uống 4g, sử dụng nước chiêu thuốc. Có tác dụng chữa phù thũng, tuyệt tiểu tiện không thông.

Bài 3: Phương ngọc trai xa hoàn: gồm khiên ngưu 40g, hết sức hoàng 20g, cam toại 10g, tuyệt kích 10g, nguyên hoa 10g, thanh bì 10g, trần phân bì 10g, mộc hương 5g, coi nhẹ phấn 1g. Tất cả tán mịn, trộn đều, hoàn tất viên, ngày uống 1 lần, mỗi lần 3g. Có tác dụng lợi thủy, hành khí. Dùng trong trường hợp bụng trướng, thuộc cấp phù nề, ngực bụng đầy tức, khó thở, tuyệt tiện bí, tiểu tiện ít.

Chữa trướng bụng do xơ gan huyễn hoặc viêm thận mạn tính: Dùng Khiên ngưu tử 80g, hồi hương 40g. Tất cả nghiền mịn, trộn đều. Mỗi ngày uống 1 lần, mỗi lần 8g, uống khi đói bụng, chiêu thuốc bằng nước sôi, uống liên tiếp trong 2 – 3 ngày.

Chữa phù vì viêm thận: Khiên ngưu tử 100g (nghiền mịn), táo tàu 80g (hấp chín, bỏ hột, giã nát); gừng tươi 500g, giã nát vắt lấy nước, bỏ bã; bít tất cả đem trộn đều thành một thứ bột nhão, cho vào nồi hấp 30 phút, trộn đều, lại hấp thêm 30 phút nữa là được. Lượng thuốc trên chia đều thành 8 phần, ngày uống 3 lần vào sáng, trưa, chiều, mỗi lần uống 1 phần, sau 2 – 5 ngày thì hết; kiêng muối trong 3 tháng siro ho.

(Theo suckhoedoisong)